Sözlük

IMEI (International Mobile Equipment Identity), her cep telefonuna özel 15 haneli bir kimlik numarasıdır. SIM kart değişse de cihaza sabit kalır; operatörler ve devlet cihazı bu numarayla tanır. Telefonun tuş takımında *#06# çevrilerek görüntülenir ve ikinci el alım-satımda cihazın kimliğini doğrulamanın temel yoludur.

IMEI kayıt, bir cep telefonunun IMEI numarasının Türkiye'deki resmi sisteme (BTK/operatör) tanıtılarak şebekede yasal kullanım hakkı kazanmasıdır. Yurt dışından getirilen veya kayıtsız cihazlar belirli bir süre sonra şebekeye kapatılır. Kayıt, harç ödemesi ve kimlik eşleştirmesiyle yapılır; kayıtlı cihaz tüm operatörlerde sorunsuz çalışır.

Beyaz liste, IMEI'si resmi sisteme kayıtlı ve şebekede yasal çalışan cihazların bulunduğu listedir. Kara liste ise çalıntı, kayıp bildirilmiş veya kayıtsız olduğu için engellenen cihazları içerir. İkinci el alımda cihazın kara listede olmadığını doğrulamak, sonradan şebekeye kapanma riskini önlemenin en önemli adımıdır.

Yenilenmiş ürün, kullanılmış bir cihazın yetkili bir işletme tarafından test edilip, arızalı parçaları değiştirilerek ve temizlenerek yeniden satışa hazır hale getirilmiş halidir. İkinci el üründen farkı, belgeli bir yenileme sürecinden geçmesi ve genellikle garanti ile satılmasıdır. Türkiye'de yenilenmiş ürün satışı yönetmelikle düzenlenir.

Yenileme yetki belgesi, bir işletmenin kullanılmış elektronik cihazları yasal olarak yenileyip "yenilenmiş ürün" adıyla satabilmesi için ilgili bakanlıktan aldığı resmi izindir. Belgesiz işletmeler bir ürünü "yenilenmiş" diye pazarlayamaz. Belge, tüketicinin garanti ve standart güvencesi almasını sağlar.

Yetkili servis, bir marka tarafından kendi cihazlarına orijinal parça ve onaylı yöntemlerle bakım-onarım yapma izni verilmiş işletmedir. Yetkili servis dışında yapılan onarımlar bazı durumlarda cihaz garantisini düşürebilir. Tüketici, garanti kapsamındaki arızalarda öncelikle yetkili servise yönlendirilir.

e-Fatura, kayıtlı mükellefler arasında elektronik ortamda kesilen ve Gelir İdaresi sistemine işlenen faturadır. e-Arşiv ise e-Fatura kapsamında olmayan müşterilere (örneğin son tüketiciye) elektronik düzenlenen faturadır. İkisi de kâğıt faturanın yerini alır, yasal geçerlidir ve dijital olarak saklanır.

Cari hesap, bir işletmenin bir müşteri veya tedarikçiyle olan alacak-borç ilişkisini sürekli izlediği hesaptır. Her alışveriş, ödeme ve iade bu hesaba işlenir; bakiye, o kişinin işletmeye borçlu mu yoksa alacaklı mı olduğunu gösterir. Telefon perakendesinde toptancı ve bayilerle çalışırken cari takip kritiktir.

KVKK (Kişisel Verilerin Korunması Kanunu) kapsamında cihaz veri silme, ikinci el alınan veya tamire gelen bir telefondaki önceki kullanıcının kişisel verilerinin geri getirilemeyecek şekilde temizlenmesidir. Fabrika ayarına sıfırlama ve hesap çıkışı, işletmenin veri sorumlusu olarak yükümlülüğüdür; aksi halde veri ihlali doğabilir.

TAC (Type Allocation Code), IMEI numarasının ilk 8 hanesidir ve cihazın marka ile modelini tanımlar. Aynı model tüm cihazlar aynı TAC ile başlar; kalan haneler her cihaza özeldir. TAC sayesinde bir IMEI'den telefonun hangi marka ve model olduğu anlaşılır.

Gider pusulası, vergi mükellefi bir işletmenin, fatura kesemeyen kişilerden (ör. nihai tüketiciden ikinci el cihaz alırken) yaptığı alımı belgelemek için düzenlediği belgedir. Satıcı fatura veremediğinde, alımı kayda almanın ve gider göstermenin yasal yoludur. Üzerinde satıcının kimlik bilgisi ve tutar yer alır.